NI ADMIRU BELECON PER ANIMO!* 
Sinjorinon Jadwiga Badowska oni povas, ec' devas klasifiki kiel spertan 
awtorinon. S'i jam publicis 5 siajn literaturayojn. La volumeto "Kverkoj en 
Rogalin" estas novayo kaj qi distingiqas pro sia originaleco - la versayoj estas 
skribitaj en la pola kaj la esperanta lingvoj. La versayareto enhavas la ilustrayojn 
de Nina Badowska, kiuj per delikataj strekoj prezentas la c'efajn heroojn de la 
poetino - la kverkojn.  
C'iu konas c'i tiun simbolon de saqeco kaj maljuneco - la kverkon, la arbon 
fortegan, majestan. Kiaj ili estas, tiuj s'ajne mutaj herooj en la versayo de 
Badowska? Ili s'ajne silentas, c'ar mute esprimas pli ol la homo per vortoj. Jam 
la vidayo de iliaj torditaj branc'egoj, disrompitaj trunkoj sen fruktoj, sed plu 
fortaj, montras multe pri ili. La kverkoj estas kiel la homoj - iliaj difektoj 
devenas de la "sovaqa soifo al vivo". La kverko ankaw vivas, suferas kaj preqas. 
Qi havas multe da forto kaj fiero, tial qi ne scipovas fali "staras ne povanta fali, 
kiel homo tre maljuna". Ju pli aqa estas la kverko, des pli qi scias, memoras la 
historion de nia lando, la heroojn, reqojn kaj niajn antawulojn. La kverko estas 
ankaw amiko de la homo - de la unuaj momentoj de lia vivo. (observoj pri 
Krzysztof Arciszewski kaj pri la lastaj revenoj el vojaqoj de Edward X. 
Raczyski).  
Do estas la kverkoj la simbolo. Tiom tre similaj al la homoj krom tio ke "ec' por 
la kverko lupo homo restis". Ili estas alloga temo por pentrayoj "en kiuj 
speguliqas la tempo". Same alloga temo ili estas por poeziaj meditoj de Jadwiga 
Badowska, kiu kun dankemo kaj admiro kontinuas siajn konsiderojn petante: "ni 
adoru kverkojn!" 
 
la polan recenzon de Gabriela Morawiecka 
tradukis en la esperantan lingvon Danuta Kowalska 
*) Jadwiga Badowska "Deby Rogalinskie - Kverkoj en Rogalin" Murowana 
Goslina 1994, Goslinskie Towarzystwo OBYWATEL, Poznanska 16/20, 
Murowana Goslina, Polio.  
 
Atenon! 
Prononcu la nomojn : Jadviga Badovska, Kristoforo Arcis'evski, Evardo 
Rac'inski 
 
"KAJTO"* 
... estas la ensemblo bone ludanta la bonan muzikon.  
La muzikistoj devenas de Frizio, kion ili esprimas en sia muziko. Per flutoj, 
akordionoj,violonoj, gitaroj, banjo, tambureto kaj aliaj instrumentoj i1i kreas 
agrablajn sonojn. La sonoj kunfluiqas en la vivan, folkloran muzikon, en 
maristajn, aw emociajn kantojn. 
Tamen la plej gravajn sonojn la artistoj eligas el siaj gorqoj - la esperantajn 
sonojn. Ilia esperanto estas tre klara kaj komprenebla, kio malofte okazas c'e 
aliaj kantistoj. 
La muziko de "Kajto" estas Ia folkloro nederlanda, friza kaj ankaw iom 
germana. Iliaj propraj muzikayoj (pro trompetoj kaj flutoj) estas similaj al la 
mezepoka muziko, tiu el foiro, ne el monahejo. Krom la esperantaj kantoj ili 
ludas la orininalajn folklorajn kaj maristajn kantojn en ilia gepatraj lingvoj. 
"Kajto" surbendigis tri esperantajn kompaktajn diskojn, krom kelkaj 
neesperantaj.  
Same kiel la melodia viva muziko gravaj estas la tekstoj. Ofte ili estas tre belaj 
ekologiaj manifestoj. Ezemple la folklora marista kanto pri la lasta baleno, kiu 
atendas harpunon de homo murdisto. Bela estas ankaw la kanzono pri Ewropo. 
Unu parto de qi nomiqas "Ewropo, kiel vi aspektis antaw 100 000 jaroj?" En 
momento la kanzono iqas melodeklamo el rimiqantaj nomoj de mambestoj, qis 
la homo, por rakonti kiu li vere estas. Tiu kanzono estas tre bela. 
"Kajto" en sia repertuaro havas ankaw gajajn kantojn. Kelkaj estas kantataj kune 
kun publiko dividata en du korusojn. La ensemblo koncertas tre ofte. Se iu 
deziras awskulti qin senpere, li simple partoprenu la esperantajn kunvenojn. 
La muzikayoj de "Kajto" plac'as ne nur al esperantistoj. Mi vidis kaj awdis 
germanojn, kiuj ac'etis la diskojn de "Kajto". 
Jen la klarigo kion signifas kaj de kie devenas la nomo "Kajto". Kajto estas 
papera ludilo simila al birdo, kiu flugas en aero. La gvidanto de la ensemblo 
Nanne Kalma kiel infano tre s'atis ludi per kajto. Bedawrinde li loqis c'e la 
aerodromo de militistaro (NATO). La infanaj kajtoj tiom malhelpis al modernaj 
fuzaviadiloj, ke la militistaro oficiale malpermesis tie ludi per la kajtoj.  
Nun la ensemblo "Kajto" kantas pri la okazintayo kaj petas infanojn, de la tuta 
mondo, por ke ili flugigu multe da kajtoj. Tio estas bela historieto, tre bela kanto 
kaj tre bela metaforo. Tiom pli, ke qi estas kantata c'e la akompano de la 
akustikaj instrumentoj kaj en esperanto. 
 
tradukis D.K. 
*) 'Kajto' - Esperanto muzikgrupo, Oudeweg 97, 9201 EK, Drachten, Nederio 
 
elsendis Andrzej Zwawa 
La Eldonejo "Verdaj Brigadoj",Slawkowska 12/24,31-014 Krakow,Polio 
tel.48/12/222147,222264 int.28, fakso:222147,222264 int.22, 
retpos'to:zielbryg@gn.apc.org 
konto:FWIE-"Zielone Brygady",nr 630106-105428-2710-00 BOS SA O/Krakow
