![[Indekso]](bildoj/indekso.gif)
![[Instrukcio]](bildoj/kovrilo.gif)
La du ĉefaj slavonaj alfabetoj havas tre similan
strukturon kaj tute malsamajn signobildojn (escepte la
hebredevenan ŝ). La nomoj de samsignifaj literoj identas, kaj
laŭ la nomoj de la du unuaj literoj ("az", "buki") oni iam nomas
ilin "azbuko"j.
La ordo de literoj estas preskaŭ unu sama.
Pliparto de la literoj havis
ankaŭ nombran (ciferan) signifon.
La kroatoj
kredas, ke glagolicon kreis ilia samlandano s-ta Hieronimo la
Stridonano (347--419), la tradukinto de Vulgato 
. Ĉiel ajn,
regas ĝenerala konsento, ke glagolico estas pli malnova ol
kirilico.
Ĉar laŭ la tradicio la slavonan alfabeton kreis s-ta Cirilo,
la plimulto de la filologoj opinias, ke li fakte kreis
glagolicon, kaj kirilico poste heredis lian nomon.
Mi opinias pli konvinka la opinion de malplimulto, kiu
supozas ke glagolico ekzistis jam antaŭ s-ta Cirilo, kiu eble
ĝin uzis por siaj tradukoj --- kaj eble, kiel bazon por alfabeto
kiu poste ricevis lian nomon. Estas pluraj cirkonstancoj favoraj
por tiu opinio.
- La formo de la glagolicaj signobildoj tre similas tiun de la
misiistaj alfabetoj kiuj aperis en 4--5 jc (ekz-e la kopta). La
literoj estas konstruitaj el figuroj, simbolaj por la kristanoj:
la kruco, per kiu la alfabeto komenciĝas; la cirklo (eterno), la
triangulo (triunio). Kelkaj oftaj kaj kulte signifaj vortoj
estas okulkroĉe simetriaj (ekz-e I~C = Jesuo).
- Kelkaj verkoj
pri la estiĝo de la slavaj literoj havas evidentan kontraŭgrekan
tendencon. Ekz-e oni emfazas, ke la grekan alfabeton kreis
paganoj (kiuj bezonis por tio jarcentojn), dum la slavajn
literojn kreis "viro sankta" (kaj dum kelkaj monatoj). Tio estus
natura, se "la s-ta viro" estis orienta monofizito (el Egiptujo,
Sirio, Armenio --- landoj monofizitaj kies alfabetoj similas
glagolicon per sia fasono, "dizajno").
En la ĉi-suba tabelo estas indikitaj:
- la liternumero
en la alfabeto
- la signobildo (iuj havas variojn)
- la
fonetika valoro
- la cifera valoro
- la responda litero
kirilica.
La liternomojn vd en la tabelo pri kirilico. La
litero n-ro 12 en la tradicia kirilico mankas. Ĝiaj nomoj estas
"gerví" aŭ "derví".
![[Tabelo pri glagolico]](bildoj/glagol.gif)
Noto.
En la uzita tiparo mankas ĝustaj signobildoj
por Omego (n-ro 25) kaj Upsilo (n-ro 40).
En la ĉi-suba tabelo
estas indikitaj: - la liternumero en la alfabeto;
- la
signobildo (iuj havas variojn);
- la fonetika valoro;
- la
cifera valoro;
- la tradicia liternomo slavona;
- la
deksesuma kodono laŭ Unikodo (nur tiu de la ĉeflitero).
![[Tabelo pri kirilico]](bildoj/kiril.gif)
Oni povas facile vidi, ke kirilico entenas la 24 literojn de
la Bizancia uncialo, plus la literoj por la slavonaj sonoj kiuj
malestas en la mezgreka. La literoj por Ŝ kaj C, Ĉ venas de la
hebreaj ŝin kaj cade.
La kirilica nombrosistemo
sekvas la grekan, kun du esceptoj: la ciferojn por 90 kaj 900
(la formortintajn pragrekajn kopon kaj sampon) anstataŭas Ĉo kaj
juseto.
![[Bildo pri la Cirila bloko]](bildoj/ciril.gif)
Rim. En la disponeblaj al mi tiparoj mankas
signobildoj por la kodonoj 16u476, 16u477 (upsilo kun duobla
liva korno), 16u47A...16u47E (diversaj formoj de omego kaj ties
ligaturoj). Ili ĉiuj estas slavonaj literoj, ne uzataj en la
modernaj alfabetoj civilaj.
La kodlokoj 16u400, 16u40D, 16u450, 16u45D vakas, ĉar ilia
situo kongruas kun stiraj aŭ specialaj signoj.
En la ĉi-suba listo por ĉiu signo estas indikitaj:
- Askiigita signobildo, uzebla en retpoŝtila aŭ Postskripta
surogata prezento;
- La deksesuma kodono laŭ Unikodo;
- Esperantigita Unikoda
nomo.
La signoj estas listigitaj laŭ sia ordo en Unikodo.
- 400
- kp nerompebla spaceto
- JO 401
- Cirila ĉeflitero E kun tremao (rusa)
CYRILLIC CAPITAL
LETTER IO - D% 402
- Cirila ĉeflitero mola Ĝ
CYRILLIC CAPITAL LETTER DJE (Serbocroatian) - G%
403
- Cirila ĉeflitero go kun dekstra korno
CYRILLIC
CAPITAL LETTER GJE - JE 404
- Cirila ĉeflitero ronda
e
CYRILLIC CAPITAL LETTER UKRAINIAN IE - DS
405
- Cirila ĉeflitero dzelo
CYRILLIC CAPITAL LETTER
DZE - II 406
- Cirila ĉeflitero I-deko (laŭ la
cifera valoro)
CYRILLIC CAPITAL LETTER BYELORUSSIAN-UKRAINIAN
I - JI 407
- Cirila ĉeflitero I kun tremao
CYRILLIC CAPITAL LETTER YI
(Ukrainian) - J% 408
- Cirila ĉeflitero J
CYRILLIC CAPITAL LETTER JE - LJ 409
- Cirila
ĉeflitera ligaturo L-jereto
CYRILLIC CAPITAL LETTER
LJE - NJ 40a
- Cirila ĉeflitero ligaturo N-jereto
CYRILLIC CAPITAL LETTER NJE - Ts 40b
- Cirila
ĉeflitero mola Ĉ
CYRILLIC CAPITAL LETTER TSHE
(Serbocroatian) - KJ 40c
- Cirila ĉeflitero K kun
dekstra korno
CYRILLIC CAPITAL LETTER KJE -
40d
- (kp eventuala
streketo)
- V% 40e
- Cirila ĉeflitero U kun bireto (bjelarusa, uzbeka)
CYRILLIC
CAPITAL LETTER SHORT U (Byelorussian) - DZ
40f
- Cirila ĉeflitero Ĝ (malmola)
CYRILLIC CAPITAL
LETTER DZHE - A= 410
- Cirila ĉeflitero A
CYRILLIC CAPITAL LETTER A - B= 411
- Cirila
ĉeflitero bo
CYRILLIC CAPITAL LETTER BE - V=
412
- Cirila ĉeflitero vo
CYRILLIC CAPITAL LETTER VE
- G= 413
- Cirila ĉeflitero go
CYRILLIC CAPITAL
LETTER GHE - D= 414
- Cirila ĉeflitero do
CYRILLIC CAPITAL LETTER DE - E= 415
- Cirila
ĉeflitero E
CYRILLIC CAPITAL LETTER IE - Z%
416
- Cirila ĉeflitero ĵo
CYRILLIC CAPITAL LETTER ZHE
- Z= 417
- Cirila ĉeflitero zo
CYRILLIC CAPITAL
LETTER ZE - I= 418
- Cirila ĉeflitero i-oko (laŭ la
cifera valoro)
CYRILLIC CAPITAL LETTER I - J=
419
- Cirila ĉeflitero i-oko kun bireto
CYRILLIC CAPITAL LETTER
SHORT I - K= 41a
- Cirila ĉeflitero ko
CYRILLIC
CAPITAL LETTER KA - L= 41b
- Cirila ĉeflitero lo
CYRILLIC CAPITAL LETTER EL - M= 41c
- Cirila
ĉeflitero mo
CYRILLIC CAPITAL LETTER EM - N=
41d
- Cirila ĉeflitero no
CYRILLIC CAPITAL LETTER EN
- O= 41e
- Cirila ĉeflitero O
CYRILLIC CAPITAL
LETTER O - P= 41f
- Cirila ĉeflitero po
CYRILLIC
CAPITAL LETTER PE - R= 420
- Cirila ĉeflitero ro
CYRILLIC CAPITAL LETTER ER - S= 421
- Cirila
ĉeflitero so
CYRILLIC CAPITAL LETTER ES - T=
422
- Cirila ĉeflitero to
CYRILLIC CAPITAL LETTER TE
- U= 423
- Cirila ĉeflitero u
CYRILLIC CAPITAL
LETTER U - F= 424
- Cirila ĉeflitero fo
CYRILLIC
CAPITAL LETTER EF - H= 425
- Cirila ĉeflitero ĥo
CYRILLIC CAPITAL LETTER HA - C= 426
- Cirila
ĉeflitero co
CYRILLIC CAPITAL LETTER TSE - C%
427
- Cirila ĉeflitero ĉo
CYRILLIC CAPITAL LETTER CHE
- S% 428
- Cirila ĉeflitero ŝo
CYRILLIC CAPITAL
LETTER SHA - Sc 429
- Cirila ĉeflitero ŝta
CYRILLIC CAPITAL LETTER SHCHA - =" 42a
- Cirila
ĉeflitero jerego
CYRILLIC
CAPITAL LETTER HARD SIGN - Y= 42b
- Cirila ĉeflitera
duliteraĵo jero-I
CYRILLIC
CAPITAL LETTER YERI - %" 42c
- Cirila ĉeflitero jereto
CYRILLIC CAPITAL LETTER
SOFT SIGN - JE 42d
- Cirila ĉeflitero turnita e
CYRILLIC CAPITAL LETTER E - JU 42e
- Cirila
ĉeflitera ligaturo IO
CYRILLIC CAPITAL LETTER YU - JA
42f
- Cirila ĉeflitero ja
CYRILLIC CAPITAL LETTER YA
- a= 430
- Cirila etlitero A
CYRILLIC SMALL
LETTER A - b= 431
- Cirila etlitero bo
CYRILLIC
SMALL LETTER BE - v= 432
- Cirila etlitero vo
CYRILLIC SMALL LETTER VE - g= 433
- Cirila
etlitero go
CYRILLIC SMALL LETTER GHE - d=
434
- Cirila etlitero do
CYRILLIC SMALL LETTER DE
- e= 435
- Cirila etlitero E
CYRILLIC SMALL
LETTER IE - z% 436
- Cirila etlitero ĵo
CYRILLIC
SMALL LETTER ZHE - z= 437
- Cirila etlitero zo
CYRILLIC SMALL LETTER ZE - i= 438
- Cirila
etlitero I-oko (laŭ la cifera valoro)
CYRILLIC SMALL LETTER
I - j= 439
- Cirila etlitero I-oko kun bireto
CYRILLIC SMALL LETTER SHORT
I - k= 43a
- Cirila etlitero ko
CYRILLIC SMALL
LETTER KA - l= 43b
- Cirila etlitero lo
CYRILLIC
SMALL LETTER EL - m= 43c
- Cirila etlitero mo
CYRILLIC SMALL LETTER EM - n= 43d
- Cirila
etlitero no
CYRILLIC SMALL LETTER EN - o=
43e
- Cirila etlitero O
CYRILLIC SMALL LETTER O
- p= 43f
- Cirila etlitero po
CYRILLIC SMALL
LETTER PE - r= 440
- Cirila etlitero ro
CYRILLIC
SMALL LETTER ER - s= 441
- Cirila etlitero so
CYRILLIC SMALL LETTER ES - t= 442
- Cirila
etlitero to
CYRILLIC SMALL LETTER TE - u=
443
- Cirila etlitero U
CYRILLIC SMALL LETTER U
- f= 444
- Cirila etlitero fo
CYRILLIC SMALL
LETTER EF - h= 445
- Cirila etlitero ĥo
CYRILLIC
SMALL LETTER HA - c= 446
- Cirila etlitero co
CYRILLIC SMALL LETTER TSE - c% 447
- Cirila
etlitero ĉo
CYRILLIC SMALL LETTER CHE - s%
448
- Cirila etlitero ŝo
CYRILLIC SMALL LETTER SHA
- sc 449
- Cirila etlitero ŝta
CYRILLIC SMALL
LETTER SHCHA - =' 44a
- Cirila etlitero jerego
CYRILLIC SMALL LETTER HARD SIGN - y=
44b
- Cirila etlitera duliteraĵo jero-I
CYRILLIC
SMALL LETTER YERI - %' 44c
- Cirila etlitero jereto
CYRILLIC SMALL LETTER SOFT
SIGN - je 44d
- Cirila etlitero turnita E
CYRILLIC SMALL LETTER E - ju 44e
- Cirila
etlitera ligaturo IO
CYRILLIC SMALL LETTER YU - ja
44f
- Cirila etlitero ja
CYRILLIC SMALL LETTER YA
- jo 451
- Cirila etlitero E kun tremao (rusa)
CYRILLIC SMALL LETTER IO - d% 452
- Cirila
etlitero mola Ĝ
CYRILLIC SMALL LETTER DJE (Serbocroatian)
- g% 453
- Cirila etlitero go kun dekstra korno
CYRILLIC SMALL LETTER GJE - ie 454
- Cirila
etlitero ronda e
CYRILLIC SMALL LETTER UKRAINIAN IE
- ds 455
- Cirila etlitero dzelo
CYRILLIC SMALL
LETTER DZE - ii 456
- Cirila etlitero I-deko (laŭ la
cifera valoro)
CYRILLIC SMALL LETTER BYELORUSSIAN-UKRAINIAN I
- yi 457
- Cirila etlitero I kun tremao
CYRILLIC
SMALL LETTER YI (Ukrainian) - j% 458
- Cirila
etlitero J
CYRILLIC SMALL LETTER JE - lj
459
- Cirila etlitero ligaturo L-jereto
CYRILLIC SMALL LETTER LJE
- nj 45a
- Cirila etlitero ligaturo N-jereto
CYRILLIC SMALL LETTER NJE - ts 45b
- Cirila
etlitero mola Ĉ
CYRILLIC SMALL LETTER TSHE (Serbocroatian)
- kj 45c
- Cirila etlitero K kun dekstra korno
CYRILLIC SMALL LETTER KJE - 45d
- (kp paragrafo)
- v%
45e
- Cirila etlitero U kun bireto
CYRILLIC SMALL
LETTER SHORT U (Byelorussian) - dz 45f
- Cirila
etlitero Ĝ (malmola)
CYRILLIC SMALL LETTER DZHE - Y3
462
- Cirila ĉeflitero jato
CYRILLIC CAPITAL LETTER YAT - y3 463
- Cirila
etlitero jato
CYRILLIC SMALL LETTER YAT - ??
464
- Cirila ĉeflitera ligaturo IE
CYRILLIC CAPITAL
LETTER IOTIFIED E - ?? 465
- Cirila etlitera
ligaturo IE
CYRILLIC SMALL LETTER IOTIFIED E - ??
466
- Cirila ĉeflitero juseto
CYRILLIC CAPITAL LETTER
LITTLE YUS - ?? 467
- Cirila etlitero juseto
CYRILLIC SMALL LETTER LITTLE YUS - ??
468
- Cirila ĉeflitera ligaturo I-jusego
CYRILLIC CAPITAL LETTER
IOTIFIED LITTLE YUS - ?? 469
- Cirila etlitera
ligaturo I-juseto
CYRILLIC SMALL LETTER IOTIFIED LITTLE YUS
- O3 46a
- Cirila ĉeflitero jusego
CYRILLIC CAPITAL LETTER
BIG YUS - o3 46b
- Cirila etlitero jusego
CYRILLIC SMALL LETTER BIG YUS - ?? 46c
- Cirila
ĉeflitera ligaturo I-jusego
CYRILLIC CAPITAL LETTER IOTIFIED BIG YUS - ??
46d
- Cirila etlitera ligaturo I-jusego
CYRILLIC SMALL
LETTER IOTIFIED BIG YUS - F3 46e
- Cirila ĉeflitero
ksi
CYRILLIC CAPITAL LETTER KSI - f3
46f
- Cirila etlitero ksi
CYRILLIC SMALL LETTER KSI
- F3 470
- Cirila ĉeflitero psi
CYRILLIC CAPITAL
LETTER PSI - f3 471
- Cirila etlitero psi
CYRILLIC SMALL LETTER PSI - F3 472
- Cirila
ĉeflitero teto
CYRILLIC CAPITAL LETTER FITA - f3
473
- Cirila etlitero teto
CYRILLIC SMALL LETTER FITA
- V3 474
- Cirila ĉeflitero upsilo
CYRILLIC
CAPITAL LETTER IZHITSA - v3 475
- Cirila etlitero
upsilo
CYRILLIC SMALL LETTER IZHITSA - V3
476
- Cirila ĉeflitero upsilo kun duobla liva
korno
CYRILLIC CAPITAL LETTER IZHITSA - v3
477
- Cirila etlitero upsilo kun duobla liva korno
CYRILLIC SMALL LETTER IZHITSA - U= 478
- Cirila
ĉeflitera duliteraĵo OU
CYRILLIC CAPITAL LETTER UK DIGRAPH - u=
479
- Cirila etlitero duliteraĵo OU
CYRILLIC SMALL
LETTER UK DIGRAPH - ?? 47a
- Cirila ĉeflitero ronda
omego
CYRILLIC CAPITAL LETTER ROUND OMEGA - ??
47b
- Cirila etlitero ronda omego
CYRILLIC SMALL
LETTER ROUND OMEGA - ?? 47c
- Cirila ĉeflitero
omego-titlo
CYRILLIC CAPITAL LETTER OMEGA TITLO - ??
47d
- Cirila etlitero omego-titlo
CYRILLIC SMALL
LETTER OMEGA TITLO - ?? 46e
- Cirila ĉeflitera
ligaturo omego-T
CYRILLIC CAPITAL LETTER OT - ??
46f
- Cirila etlitera ligaturo omego-T
CYRILLIC SMALL
LETTER OT
Vindoza
kodpaĝo Cirila CP 1251
Ĝi estas tute eksternorma.
![[Tabelo CP1251]](bildoj/cp1251.gif)