![[Supren]](bildoj/supren.gif)
![[Indekso]](bildoj/indekso.gif)
![[Instrukcio]](bildoj/kovrilo.gif)
Ling. Datao estas la plej ĵusa variaĵo en la serio donitaĵo --- datumo --- dateno... kaj (ankoraŭ?) la malplej ofte uzata. Ĝia ĉefa malavantaĝo (krom la neakceptiteco) estas tio, ke ĝiaj kunmetaĵoj ne impresas kiel unu vorto (ekz-e, databazo riskas impresi, precipe en la buŝa parolo, kiel data bazo; tio estas egale [mal]grava, kiel la kolizio kun dat-um-i).
1996-02-29
Ling. La vorto aperis por eviti kolizion inter datum-o kaj dat-um-o; ĝi imitas la germanan "Daten". Tiun formon akceptis multaj esperantistoj (precipe en la Okcidento). Cetere, ankaŭ ĝi estas misanalizebla: dat-en-o; ekz-e, ĉu dateneligo estas daten-eligo aŭ dat-eneligo? Ĝin sekvis datao.
1996-02-29
datum·an·o, datum'artikolo, datumero [Cab] ---
Nomebla parto de datumo, atingebla kiel aparta objekto: rikordo, ties kampo, elemento de tabelo.
Angle: data item
Ruse: èlement dannyĥ
1996-02-29
datum·ar·o, fizika dosiero ---
Nuda kolekto de datumoj, sendepende je ĝia situo en komputa sistemo. Datumaro kun sia operaciuma nomo estas dosiero.
Angle: data set; document
France:
ensemble de données
Germane: Datenmenge
Ruse: nabor dannyĥ
1996-02-29
datum·bank·o ---
Kolekto de datumoj (datumbazoj, dosieroj) pri iu aplikkampo.
Angle: data bank
Ruse: bank dannyĥ
1996-02-29
Kombino de datumpriskriba lingvo kaj datummanipula lingvo.
Angle: data-base language
Ruse: âzyk bazy
dannyĥ
1996-02-29
Vd DBM.
Angle: data-base management system
Ruse:
sistema upravleniâ bazami dannyĥ
1996-02-29
datum·baz·o ---
Kolekto de interligitaj datumoj uzataj de pluraj aplikoj per datumbaz-manipulilo (DBM).
Angle: data base
France: base de données
Germane: Datenbasis
Ruse: baza dannyĥ
1996-02-29
datum·bus·o ---
Buso destinita por transmeti ĝeneralajn datumojn en komputilo. Normale datumbuso ebligas paralelan transmeton de tuta ĉelo. Kp adresbuso.
Angle: data bus, data path
Ruse: ŝina
dannyĥ
1996-02-29
Tia aranĝo de komputilo, ke la plenumon de ĉiu komando startigas la preteco de ties operandoj; antaŭdifinita linia ordigo de la komandoj malestas. En la priskribo de la datumfluo la operandoj estas indikataj ne per la adresoj de variabloj sed per la komandoj, kies rezultoj estas uzendaj. Datumflua arkitekturo respondas al funkciaj programlingvoj. Kp Neŭmana arkitekturo.
Angle: dataflow machine
Ruse: maŝina
upravlâemaâ potokom dannyĥ
1996-02-29
Direkta grafeo kies verticoj respondas al la variabloj kaj esprimoj de programo. Eĝo iras el vertico A al vertico B sse A estas senpere uzata en la komputado de B.
Angle: data-flow chart
Germane:
Datenfluy¨plan
Ruse: informacionnyj graf
1996-02-29
datum·koher·o ---
La eco de bonstata datumbazo havi ĉiujn datumanojn apartenantaj al unu sama versio.
Angle: data consistency
Ruse:
soglasovanností dannyĥ, celíností dannyĥ
1996-02-29
datum·kontrol·o ---
Testado, ĉu datumo (precipe, kruda datumo) posedas postulatajn ecojn (ekz-e ĉu numerala kampo de enigaĵo konsistas el ciferoj, ĉu ĝia valoro situas en antaŭvidita intervalo ktp).
Angle: data validation
France: validation
de données
Germane: Datenprüfung
Ruse:
proverka dannyĥ
1996-02-29
Parto (sublingvo) de datumbaza lingvo. Ĝi disponigas rimedojn por registrado, serĉo, ĝisdatigo kaj forviŝo de datumoj, kutime pli povumajn ol tiuj de ĝeneralcelaj programadaj lingvoj. Datummanipulaj lingvoj disponigataj al fina uzulo en dialogo ankaŭ nomiĝas informmendaj lingvoj.
Angle: data manipulation language
Germane: Datenbehandlungssprache
Ruse:
âzyk manipulirovaniâ dannymi
1996-02-29
datum·o [KKV, SPIV], datenoj, dataoj ---
Informo esprimita en maniero, kiu faras ĝin taŭga por traktado pure aŭtomata aŭ komputilizita.
Ling. Malgraŭ la etnolingvaj kutimoj estus preferinde ne pliigi la aron de vortoj nurpluralaj (ja tondilo, pantalono en multaj etnolingvoj estas nurpluralaj, sed tute regulaj en Esperanto). Se necesas indiki datum'elementon oni uzu datumanon. --- La kritikon de donitaĵo, dateno, datao vidu sub tiuj kapvortoj. Datumo estis la unua el la serio de speciale komputikaj fakvortoj por la koncerna signifo (jam en 1972 [KKV]; Waringhien ĝin registris en 1976 en la Suplemento al sia Esperanto-Franca Vortaro; poste ankaŭ aliaj verkoj [Ber85, Cab, MMES, Kra83, Vat89]. "Datumo"n preferas la fakuloj de la "Budapeŝta skolo", ankaŭ eksterfake ĝi estas uzata --- ekz-e de Piron, "Kiel la personeco sin strukturas", 1983.
Fakte ĉiuj tri formoj, senpere aŭ tra la latina, devenas el doni, kaj tiu deveno estas ankoraŭ klare konsciata; la kutima Zamenhofa procedo en tiaj kazoj estus apliki la sufikson -um (rezultus donumo), sed ni ne scias pri uzoj de tiu latenta derivaĵo kaj ne intencas pliigi la nombron de la variaĵoj. La avantaĝoj de datumo estas ĝia konsiderinda akceptiteco kaj la respektinda deveno el angla-latina "datum".
Oni obĵetis (P. Jelenc), ke
Preskaŭ neniu komputiluzanto en Usono scias, ke "data" estas pluralo de "datum" ... la vorto "datum" preskaŭ ne ekzistas en la anglalingva mondo krom ĉe tiuj klasike edukitaj. Kaj la sama validas (kvankam ne tiom ekstreme) por "media"/"medium".Nu, la singularon scias ĉiuj lernintaj la la anglan (la nedenaskaj parolantoj, kiuj bezonis konsulti la vortaron); ke la denaskaj parolantoj iom lernu estas ne nur justa (ĉiel ajn ili restas privilegiitaj), tio ankaŭ utilas por ilia studo de sia gepatra lingvo.
Cetere, datum estas singularo ne nur de la angla "data", sed ankaŭ de la germana "Daten". Do, "datumo" estas la plej internacia.
La konfuzo kun la verbo datumi malprobablas, tiom pli ke en la moderna lingvo oni diras dat(iĝ)i, kaj tiu formo estas registrita en PIV ĵus antaŭ datumi. Kurioze, neniu alia el la multegaj kalemburaj vortoj de Esperanto:
er-aro, eks-tera, ekzempl-ero sin-takso, form-ulo, sin-kronigo, de-klaro, kol-ego, kon-sento, konk-reta, line-ara, reg-ulo, inter-valokaŭzis similan antaŭzorgemon. En SPIV "datumo" aperas sub dat-, do, kiel dat-umo; tio estas mallogika: oni ja ne listigas forumon ĉe for, nek sternumon ĉe sterni Etimologie tia kunigo estus egale pravigebla, kiel por dato/datumo, sed en la vortosistemo de Esperanto ili estas same senrilataj, kiel sama/samumo, kosto/kostumo.
Vd [Fischer-92, Kiselman-92]
Angle: data (pl de datum)
Germane: Daten (pl de Datum)
Ruse: dannye
1996-02-29
datum·port·il·o [KKV] ---
Fizika objekto destinita por konservi datumojn (trukartoj, disko ktp).
Angle: volume; data medium
France:
support de données, milieu de données
Germane:
Datenträger
Ruse: nositelí dannyĥ
1996-02-29
Lingvo por priskribi la strukturon de datumbazo.
Angle: data description language, data definition
language
Ruse: âzyk opisaniâ dannyĥ
1996-02-29
datum·protekt·o ---
Datumsekurigo.
Angle: data protection; security
France:
protection de données
Ruse: zaçita dannyĥ
1996-02-29
datum·redukt(ad)o [KKV] ---
Transformado de fonta datumo en datumon pli kompaktan kajaŭ pli facile trakteblan. Ofte datumredukto estas parto de antaŭtraktado, ekz-e senbalastigo de krudaj datumoj liverataj de senintelekta sentilo.
Angle: data reduction
Ruse: sĵatie dannyĥ
1996-02-29
Ĝenerala nomo de ĉia procedo, per kiu datumo estas transigata sur datumportilon en komputopreta (komputile legebla) formo.
Angle: data recording
Germane:
Datenerfassung
Ruse: zapisí dannyĥ
1996-02-29
datum·sekur·ig·o ---
Tuto de rimedoj garantiantaj, unue, fizikan protekton de traktiloj kaj de datumportiloj kaj due, koheron kaj konfidencon de la informoj; kp datumprotekto. Vd atingorajto, atingokontrolo, versio, restaŭrkopio.
Angle: EDP security; data protection
France: sécurité informatique
Ruse:
bezopasností dannyĥ
1996-02-29
datum·stri·o ---
Abstrakta sekvenca datumaro, ekz-e dukto vidata el interne de programo, kiu anas en ĉenstablo. Ofte ĝiaj datumanoj estas dispakitaj en vortojn, bajtojn aŭ blokojn kies longo ne kongruas kun la longo de la prezentataj datumoj.
Ling. Oni ne konfuzu datumstrion kaj datumfluon (datumflua arkitekturo, datumflua diagramo). --- La vorto strio en tiu esprimo estas uzata en la metafora senco, simila al "akvostrio", "fumstrio" ktp; tiun sencon registris PV per citaĵo el Kabe:
el la lada pluvtubo fluis su la pavimon mallarĝa akva strio--- dum PIV ĝin ne mencias.
Angle: (data) stream
Ruse: potok dannyĥ
1996-09-25
datum·struktur·o ---
Maniero kunigi plurajn datumojn en unu tuton.
Angle: data structure
Germane:
Datenstruktur
Ruse: struktura dannyĥ
1996-02-29
datum·tip·o ---
En programlingvoj, aro de valoroj kaj aro de operacioj super ili (abstrakta datumtipo); krome, por reala plenumo necesas implice aŭ malimplice difini konkretan prezenton por la valoroj kaj algoritmojn por la operacioj; kun tia kompletigo oni ricevas konkretan datumtipon.
En la objektema programado al la nocio de datumtipo respondas klaso.
En Paskalo, laŭ la sintakso
datumtipo = simpla_tipo | malsimpla_tipo | referenca_tipo.
Pli detale la hierarkion de la Paskalaj datumtipoj prezentas la sekva listo:
Angle: data type
Ruse: tip dannyĥ
1996-02-29
datum·trafik·o ---
La nombro de pakaĵoj, cirkulantaj en komputila reto.
Angle: data traffik
France: trafic de
donnée
Germane: Datenverkehr
Hispane:
tráfico de datos
1996-02-29
datum·trans·met·o, komuniko ---
Transporto de datumo inter pluraj space disigitaj aranĝaĵoj (datumstacioj). Vd komuniksistemo.
Angle: data transmission
Ruse: peredaĉa
dannyĥ
1996-02-29
DBM, datumbaz-manipulilo, datumbaz-manipula sistemo, DBMS ---
Programaro ebliganta difini la fizikan kaj logikan strukturojn de datumbazo, enigon kaj atingon de ĝiaj informoj.
Angle: data-base management system, DBMS
Ruse: SUBD, sistema upravleniâ bazami dannyĥ
1996-02-29
decid·ebl·a ar·o, rekursia aro ---
Aro A estas decidebla, se ekzistas algoritmo por determini (decidi), ĉu ajna donita objekto estas ĝia elemento, aŭ ne; pli formale (kaj reduktante ĉion al la entjeroj, vd aritmetikigo): se la karakteriza funkcio de A estas ĉiea rekursia funkcio. Kp komputebla aro, akcepti.
Ekz-e, la sekvaj aroj estas decideblaj aroj:
Angle: recursive set
Ruse: razreŝimoe
mnoĵestvo, rekursivnoe mnoĵestvo
1996-02-29
decid·ebl·o ---
Problemo, eco aŭ rilato super klaso K estas decidebla, se ekzistas algoritmo, ebliganta por ajna k EN K determini, ĉu la koncerna demando estas respondenda per jes aŭ ne. Ekz-e, la problemo, ĉu signoĉeno apartenas al kuntekstohava lingvo estas decidebla, ĉiuj NP-kompletaj problemoj, same --- dum la haltproblemo por Turinga aŭtomato estas nedecidebla. Kp decidebla aro, komputeblo.
Angle: decidability
Germane:
Entscheidbarkeit
Ruse: razreŝimostí
1996-02-29
decid·tabel·o ---
Priskribo de la agoj, plenumendaj ĉe diversaj kondiĉoj, en formo de matrico kies vertikaloj respondas al kondiĉkombinoj kaj kies horizontaloj respondas al la agoj.
Angle: decision table
France: table de
décisions
Germane: Entscheidungstabelle
Ruse: tablica reŝenij
1996-02-29
dediĉ*it·a ---
Pri risurco aŭ komputilo destinita tute por plenumi unu solan specialan funkcion aŭ tute disponigita al unu sola organo, aparato ktp. Ekz-e komputilo uzata nur por stiri ilmaŝinon aŭ permanenta konekto uzanta specialan lineon. Dediĉita risurco aŭ komputilo riskas longtempe restadi senokupa.
Angle: dedicated
France: dédié
Ruse: zakreplënnyj, specialínyj
1996-02-29
dedukt*i ---
Laŭ PIV,
tr fari konkludon el la tuto pri la partoj, el la specaro pri la specoj, el ĝenerala principo pri ĝiaj konsekvencoj: silogismo estas dedukta rezonado ...Kp derivi, inferenco. Fakte, dedukto estas uzata en la formala logiko kun tiu sama signifo, kiun "derivado" havas en genera gramatiko aŭ kalkulo. --- Se G estas finia aro de propozicioj de teorio, la esprimo G |- A signifas, ke la propozicio A estas deduktebla (t.e. derivebla) el G per la deduktoreguloj (derivreguloj) de la teorio (kp valida).dedukt·o. Konkludo, farita el la tuto pri la detaloj...
Angle: deduce
Ruse: vyvodití
1996-02-29
Valoro aŭ ago uzenda aŭ plenumenda se alio ne estas malimplice indikita. Kp pravalorizi, agordi, ŝlosilvorta parametro.
Ling. Eblaj alternativoj: apriora, pormanka. --- Eblas misanalizo de-faŭlt-o (faŭlto estas termino geologia).
Angle: default
Ruse: umolĉanie
1996-02-29
deklar·em·a lingv·o, neprocedura programlingvo ---
Tia programada lingvo, ke la programoj en ĝi prezentitaj indikas interdependaĵojn kaj rilatojn inter objektoj sen precizigi la plenumendajn agojn aŭ la ordon de komputado. Do, la programisto indikas ne tion, kion oni faru, sed plie deklaras ecojn de la serĉataĵoj, kiaj ili estas. Kp ordonema programlingvo.
Angle: declarative language, nonprocedural language
France: langage déclaratif
Germane:
beschreibende Programmiersprache
Ruse: deklarativnyj
âzyk, neprocedurnyj âzyk
1996-02-29
Programlingva frazo indikanta tipon aŭ signifon de programa objekto (nomo, konstanto, variablo, proceduro) por iu regiono (ekz-e bloko). Vd konstantodeklaro, tipdeklaro, variablodeklaro, procedurdeklaro, funkcideklaro. Kp ordono.
Rim. Laŭ la tradicio de Paskalaj lingvopriskriboj oni ofte rezervas la terminon deklaro por la deklaroj de variabloj, proceduroj kaj funkcioj, dum la deklarojn de konstantoj kaj datumtipoj oni preferas nomi "difinoj".
Angle: declaration
France: déclaration
Germane: Vereinbarung
Ruse: opisanie,
deklaraciâ
1996-02-29
de·krement·i ---
Krementi per subtraho; ekz-e en C, a[i]-=x; kp memdekremento, alkrementi.
Angle: decrement
France: décrément
Germane: Dekrement, Verminderung
Ruse:
dekrement, otricatelínoe priraçenie
1996-02-29
dek·ses·um·a nombr·o·sistem·o [Jel, Pfei] ---
Pozicia nombrosistemo kun la bazo 16. La mankantajn ciferojn (post 9) oni kutimas prezenti per la literoj A, B, C, D, E, F. Por distingi deksesumajn numeralojn disde la dekumaj oni postmetas la literon H (tiel en MODULA; ekz-e 11H, 1A2FH) aŭ antaŭmetas 0X (tiel en C: 0X11, 0X1A2F). En la H-sistemo antaŭira nulo servas por distingi numeralojn disde nomoj, ekz-e 0FFH estas numeralo, FFH estas nomo. ADA malpli dependas je la angla vorto, en ĝi la bazo estas esprimata per dekumaj ciferoj: 16#11#, 16#FF#, aŭ 16:11:, 16:FF:. Similan sistemon disponigis ALGOL-68: 16r11, 16rFF (r estas mallongigo de radiko, sinonimo de bazo);.
En nia Leksikono estas uzata simila sistemo: 16u1F, ktp.
Deksesuma nombrosistemo pli bone harmonias kun la okbitaj bajtoj, ol la okuma nombrosistemo (en deksesuma nombrosistemo ĉiu bajto prezenteblas per 2 deksesumaj ciferoj).
La komenco de la entjerovico:
dekume: 1|2|3|4|5|6|7|8|9|10|11|12|13|14|15|16|17|18|19|20|21 ... deksesume: 1|2|3|4|5|6|7|8|9|0A|0B|0C|0D|0E|0F|10|11|12|13|14|15 ...
Oni povus pravigi la C-skribon (kun 0X) en Esperanto per tio, ke
X kombinas la sonojn de la radikoj, formantaj la nomon de la
nombrosistemo:
(dek+ses)·uma = deKSesuma = deXesuma
Angle: hexadecimal notation
France:
système de numération hexadécimale
Germane:
sedezimale Darstellung
Ruse: ŝestnadcatiriĉnaâ
sistema sĉisleniâ
1996-09-26
dekstr·a korn*o [Pt], akuto ---
La supersigno ´ (ekz-e en la franca é); en Latina-3 ĝia kodono estas 180 = 16uB4; kp apostrofo, liva korno, diakritilo.
La dekstra korno povas indiki diversajn fonetikajn fenomenojn: akutan akcenton (en la greka), longan vokalon (ĉeĥe, hungare), moligon de konsonanto (pole), malvastan prononcon (franca é) ktp.
Angle: acute accent
1996-04-07
dekstr·e linear·a gramatik·o ---
Lineara gramatiko, kies ĉiuj derivreguloj havas la formon
A->ß
aŭA->ßB
(kie A,B estas sintaksaj variabloj, kaj ß estas baza ĉeno). En la hierarkio laŭ Ĉomski la lingvoj generataj de dekstre linearaj gramatikoj estas numeritaj kiel lingvoj de la tipo 3; fakte tiu lingvotipo estas la klaso de la regulaj lingvoj.Angle: right linear grammar
Ruse:
pravolinejnaâ grammatika
1996-02-29
Ĝisrandigo dekstren, aranĝo kiu lasas malglata la
maldekstran randon de teksto (se via
foliumilo komprenas la indikitan
aranĝon, tiam la teksto mem de ĉi tiu artikolo montras
dekstremigon, ĝiaj linioj estas dekstremaj.
Angle: flush right, right alignment
Ruse:
vyklûĉka vpravo
1996-02-29
dek·um·a [PIV] [Jel, Pfei], decimala*, dekaria [SPIV] ---
Rilata al la dekuma nombrosistemo (dekuma prezento, punkto).
Ling. Decimala estas vorto oficiala, tamen neuzata de la fakuloj, ĉar ĝi ne estas sistemeca (kp duuma, okuma nombrosistemo, deksesuma nombrosistemo). La SPIVa dekaria restas kabineta elpensaĵo (vd sub -aria). Iujn ĝenas, ke laŭ PIV dekumi signifas "Puni ribelintan trupon, ekzekutante ĉiun dekan soldaton en la vicoj". Malfacilas imagi kuntekston, kie tio povus estigi konfuzon; kaj se oni nepre volas eviti homonimojn, oni prefere ŝanĝu la vorton malpli aktualan kaj malpli uzatan; ekz-e, oni diru decimacii, dekonumi.
Angle: decimal
Ruse: desâtiĉnyj
1996-02-29
dek·um·a nombr·o·sistem·o [Jel], decimala nombrosistemo ---
Pozicia nombrosistemo kun la bazo 10.
Angle: decimal notation
Ruse: desâtiĉnaâ
sistema sĉisleniâ
1996-02-29
deleg*ad·o ---
En objektema programado, priskribi iun informon pri nova objekto per referenco al alia objekto (praobjekto, prototipo); do, delegado estas speco de heredado, tamen ne inter klasoj, sed inter objektoj.
Angle: delegation
Ruse: delegirovanie
1996-02-29
demand·o·sign·o [PIV], ĉusigno ---
La signo ? (Askie 63). Ofte uzata estiel invito aŭ ĵokero.
Angle: question mark, whatmark
Pole: znak
pytania
Ruse: voprositelínyj znak
1996-02-29
demon*o, dajmono [PIV] ---
Programpeco aŭ procezo kiu ne estas malimplice vokata, sed kiu gvatas estiĝon de iu kondiĉo. Demonoj oportunas en programado de artefarita intelekto. Ekz-e en sciobazo oni povas realigi derivregulojn per demonoj. Aldono de nova sciero S aktivigas koncernajn demonojn (depende je la sciero), kiuj aldonos novajn scierojn, derivitajn per ilia derivregulo el S. Tiuj kromaj scieroj aktivigos novajn demonojn laŭ la logikaj ĉenoj. Dume la ĉefprogramo procedas pri sia propra laboro.
Angle: daemon, demon
Ruse: demon
1996-02-29
Du interdualaj identaĵoj de Bulea algebro:
~(x|y) = (~x)&(~y)
~(x&y) =
(~x)|(~y)
Rim. Nomitaj omaĝe al Aŭgusto de Morgan.
Angle: de Morgan's laws
Ruse: zakony de
Morgana
1996-02-29
dens*o ---
Memorkapacito de datumportila mezur'unuo, ekz-e por disko, la nombro de bajtoj en unu sektoro, de sektoroj en unu trako, de trakoj sur la disko.
Angle: density
Ruse: plotností
1996-02-29
deriv'arb·o ---
Arbo prezentanta derivadon de ĉeno en genera gramatiko. La radiko respondas al la aksiomo de la gramatiko, la folioj --- al la ĉeneroj kaj la internaj verticoj --- al la nocioj kaj reguloj, kies apliko generis iliajn idajn verticojn. Ekz-e, ĉi tie estas montrita deriv'arbo konstruata dum sintaksa analizo (ĝis la simboloj jam traktitaj dum leksika analizo). Alian, "ingadan" (aŭ "krommarĝenan") manieron prezenti deriv'arbon vd ĉe ambigua.
Angle: derivation tree, parse tree
Ruse:
derevo vyvoda, derevo razbora
1996-02-29
deriv*i ---
Konstrui sekvencon de aplikoj de gramatikaj derivreguloj rezultigantaj koncernan ĉenon.
Ling. PIV disponigas ankaŭ neoficialajn vortojn inferenco, inferenci, kiuj en multaj okazoj povus konkuri kun "derivi" kaj rezultigi formojn pli proksimajn al la anglaj. Tamen ni dubas pri la neceso de tiu kroma termino.
Angle: derive
Ruse: vyvodití
1996-02-29
deriv·motor·o, derivilo ---
En konsililo, programo aktivanta derivregulojn rilatajn al solvata problemo kaj asocianta al ili la koncernajn informojn de la sciobazo. Derivmotoro devas esti laŭeble ĝenerala, sendependa je la apliktereno.
Angle: inference engine
France: moteur
d'inférence, interpréteur
Germane: Inferenzmaschine
Ruse: meĥanizm vyvoda
1996-02-29
deriv·regul·o ---
Vd ĉe genera gramatiko, kalkulo, sintakso.
Angle: production (rule)
Ruse: pravilo
vyvoda
1996-02-29
(1) desegn*il·o ---
Aparato elkomputiliganta la datumojn en grafika formo sur paperon (rul-, tabla desegnilo, rastruma desegnilo).
Angle: plotter
France: traceur
Ruse: grafopostroitelí
(2) desegn*il·o [Pfei] ---
Grafikilo, speco de linia grafika redaktilo, programo por krei desegnojn, plej ofte en dialogo.
Angle: draw program, graphics editor
Ruse:
grafiĉeskij redaktor, redaktor izobraĵenij
1996-02-29
Speco de sintaksa analizo en kiu la deriv'arbo estas konstruata ekde la folioj. Kp desupra analizo.
Angle: bottom-up parsing
Ruse: vosĥodâçij
razbor, analiz snizu vverĥ
1996-02-29
Tia maniero konstrui programaron, ke unue estas projektataj kaj ĝustigataj la programoj por la pli simplaj agoj, el kiuj poste estas konstruataj la pli komplikaj. Kp desupra konstruado.
Angle: bottom-up development (design)
France: développement ascendant [de bas en haut]
Germane: Bottom-up-Entwicklung, Aufwärtsentwicklung
Ruse: vosĥodâçaâ razrabotka, razrabotka snizu vverĥ
1996-02-29
Speco de sintaksa analizo en kiu la deriv'arbo estas konstruata ekde la radiko.
Angle: top-down parsing
Ruse: nisĥodâçij
razbor, razbor sverĥu vniz
1996-02-29
Maniero konstrui programaron, konsistanta en plurpaŝa precizigo de ĝenerala problemo. Je ĉiu paŝo de la detaligo por ĉiu farenda tasko (problemo) estas verkata programo, prezentanta la solvon per kombino de pluraj subtaskoj. Subprogramoj de la subtaskoj komence estas ŝtopaĵoj, plenumantaj minimuman agon aŭ tute senagaj. Tamen dum la tuta konstruado oni havas funkciantan prototipon de la konstruata programaro, kaj la konstruado finiĝas samtempe kun la projektado sen aparta stadio de ĝustigo.
Angle: top-down development
Ruse:
nisĥodâçaâ razrabotka, razrabotka sverĥu vniz
1996-02-29
Maniero konstrui programaron per reduktado de la ĉefa problemo al aro de pli simplaj, ĉiu el kiuj estas solvata per la sama procedo, ĝis la solvo de la subproblemoj iĝas memevidenta.
Angle: top-down design
France: conception
descendante [de haut en bas]
Germane: Top-down
Entwurf, Entwurf von oben nach unten
Ruse: nisĥodâçee
proektirovanie
1996-02-29
(1) de·ŝov*o ---
Ĉe relativa adresado, tiu parto de la plena adreso de objekto, kiu determinas ĝian
pozicion interne de memor'areo,
relative al ties origino (al la
bazo de la memor'areo).
Angle: displacement, offset
Ruse: smeçenie
1996-02-29
(2) de·ŝov*o, indento, alineo, ensalto ---
Maniero disigi alineojn per ŝovo de ilia unua linio disde la ordinara marĝeno: per
deŝovo enen (la plej ofte uzata), aŭ per deŝovo eksteren. Kp indento, krommarĝeno.
Angle: indent, indention, paragraph break
Ruse: otstup, krasnaâ stroka
1996-09-01
determin*ism·a ---
Algoritmo kaj la per ĝi difinita komputado estas determinismaj, se por ĉia komputa situacio ekzistas ne pli ol unu ebla daŭrigo (vd ĉe aŭtomato). La nocio estas aplikata ankaŭ al la realaj komputaj procezoj, priskribataj de programlingvoj, kia ekz-e Paskalo. Determinisma algoritmo ĉiam estas kunflua, kvankam ne ĉiu kunflua algoritmo estas determinisma.
Ling. "determin*ism·o 
Doktrino, laŭ kiu ĉio en la universo, eĉ la homaj voloj, estas
la nepre necesa rezulto de antaŭaj kondiĉoj" [PIV].
Angle: deterministic
Germane:
deterministisch
Ruse: determinirovannyj
1996-02-29
detru*i ---
Neniigi dinamikan objekton kaj malokupi ĝian memoron. En Paskalo tiu ordono aspektas kiel voko al praproceduro:
detruu(fig, cirklo);
--- kp la kreadon sub memorgenerilo.Angle: dispose, deallocate, free
Ruse:
osvobodití, uniĉtoĵití
1996-02-29
![[Suben]](bildoj/suben.gif)
![[Evi.]](bildoj/evi.gif)